సూక్తి-9 - అయుక్తం స్వామినో యుక్తం

సంస్కృతసూక్తిరత్నకోశః – ప్రథమా మంజూషా-9

అయుక్తం స్వామినో యుక్తం యుక్తం నీచస్య దూషణమ్ ।

అమృతం రాహవే మృత్యుర్విషం శంకరభూషణమ్ ॥9॥

తాత్పర్యము-

యుక్తం కానిది కూడా ప్రభువుకు యుక్తమే! యుక్తమైనది కూడా నీచునికి (సామాన్యుని) దోషంగా పరిగణింపబడుతుంది. రాహువుకు అమృతం కూడా మృత్యుకారణం అయింది. శంకరునికి విషం కూడా కంఠంలో అలంకారం అయింది.

సూక్తి-8 - అర్థస్య పురుషో దాసో

సంస్కృతసూక్తిరత్నకోశః – ప్రథమా మంజూషా-8

అర్థస్య పురుషో దాసో దాసస్త్వర్థో న కస్యచిత్ ।

ఇతి సత్యం మహారాజ బద్ధోఽస్మ్యర్థేన కౌరవైః ॥8॥

తాత్పర్యము-

మహారాజా! పురుషుడు ధనానికి దాసుడు. కాని ధనం ఎవరికీ దాసుడు కాదు (దాస్యం చెయ్యదు)- అన్న మాట సత్యం. కౌరవులు నన్ను అర్థం చేత కట్టివేశారు.

సూక్తి-7 - అమృతం శిశిరే వహ్నిః

సంస్కృతసూక్తిరత్నకోశః – ప్రథమా మంజూషా-7

అమృతం శిశిరే వహ్నిరమృతం బాలభాషణమ్ ।

అమృతం స్వప్రియా భార్యా హ్యమృతం స్వామిగౌరవమ్ ॥7॥ 

తాత్పర్యము-

చలికాలంలో అగ్ని అమృతం. చంటిపిల్లల (వచ్చి రాని) మాటలు అమృతం. ప్రియురాలైన భార్య అమృతం. ప్రభువునుండి లభించిన గౌరవం అమృతం.