Monday, 16 April 2018

సూక్తి-6 అమృతం శిశిరే వహ్నిః

సంస్కృతసూక్తిరత్నకోశః ప్రథమా మంజూషా-6

అమృతం శిశిరే వహ్నిరమృతం ప్రియదర్శనమ్ ।
అమృతం రాజసన్మానమమృతం క్షీరభోజనమ్ ॥6॥

తాత్పర్యము-
చలికాలంలో అగ్ని అమృతం. ఇష్టమైనవారి దర్శనం అమృతం. రాజసన్మానం అమృతం. పాలతో భోజనం అమృతం.

సూక్తి-5 - అతిపరిచయాదవజ్ఞా


సంస్కృతసూక్తిరత్నకోశః ప్రథమా మంజూషా-5


అతిపరిచయాదవజ్ఞా సంతతగమనాదనాదరో భవతి ।

మలయే భిల్లపురంధ్రీ చన్దనకాష్ఠమిన్ధనం కురుతే ॥5॥


తాత్పర్యము-

ఎక్కువ పరిచయం అవమానానికి హేతువు. మాటిమాటికి వెడుతూంటే అనాదరం ఏర్పడుతుంది. మలయ పర్వతం మీద నివసించే భిల్ల (బోయ) స్త్రీ మంచిగంధపు కఱ్ఱను వంట వండుకొనేందుకు కట్టెగా ఉపయోగిస్తుంది.


పదచ్చేదం : 
అతి పరిచయాత్ - అవజ్ఞా - సంతత గమనాత్ అనాదరః - భవతి - మలయే - భిల్ల పురంధ్రీ - చన్దన కాష్ఠమ్ - ఇన్దనం - కురుతే.

సూక్తి-4 - అతిరూపాద్ధృతా


సంస్కృతసూక్తిరత్నకోశః ప్రథమా మంజూషా-4


అతిరూపాద్ధృతా సీతాతిగర్వాద్రావణో హతః ।

అతిదానాద్బలిర్బద్ధో హ్యతి సర్వత్ర వర్జయేత్ ॥4॥


తాత్పర్యము-

ఎక్కువ సౌందర్యం ఉండడం వల్ల సీత హరించబడింది. ఎక్కువ గర్వం మూలాన రావణుడు చంపబడ్డాడు. అతిగా దానం ఇవ్వడం వల్ల బలి బంధించబడ్డాడు. అందుచేత అన్నింటా అతిని విడిచి పెట్టాలి (దేనిలోనూ అతి పనికి రాదు).

పదచ్చేదం :
అతిరూపాత్ - దృతా - సీత - అతిగర్వాత్ - రావణః - హతః - అతిదానాత్ - బలిః - బద్దః -హి - అతి - సర్వత్ర - వర్జయేత్.